Tem chống hàng giả Viện Khoa học Hình sự từng là giải pháp quan trọng giúp doanh nghiệp bảo vệ thương hiệu và người tiêu dùng phân biệt hàng thật, hàng giả trên thị trường. Với sự gia tăng của các hành vi làm giả sản phẩm, tem chống hàng giả không chỉ là công cụ kỹ thuật mà còn mang tính pháp lý, giúp đảm bảo tính xác thực và bảo vệ quyền lợi các bên liên quan. Dù Viện Khoa học Hình sự đã ngừng cung cấp tem từ năm 2017, những đặc điểm độc đáo của tem này vẫn là tham chiếu quan trọng cho các doanh nghiệp tìm kiếm giải pháp chống giả mạo. Bài viết sẽ phân tích chi tiết đặc điểm của tem, quy trình sử dụng, và các thông tin pháp lý liên quan, cùng Giấy chứng nhận.

1. Kiểm tra và bổ sung căn cứ pháp lý

Để đảm bảo tính chính xác và phù hợp với yêu cầu kiểm tra căn cứ pháp lý từ các nguồn chính thức, bài viết đã tham chiếu các văn bản pháp luật Việt Nam hiện hành, bao gồm Bộ luật Dân sự 2015, Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), Nghị định 72/2022/NĐ-CP, Công văn số 94/C54-P1, và Thông tư số 16/2023/TT-BCA. Qua kiểm tra, các văn bản này đều còn hiệu lực và được công bố trên các cổng thông tin pháp luật chính thức như vanban.chinhphu.vn và thuvienphapluat.vn. Tuy nhiên, để tăng tính chính xác và đầy đủ, bài viết sẽ bổ sung thêm các căn cứ pháp lý liên quan, bao gồm Nghị định 24/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm, và Nghị định 99/2013/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp. Những văn bản này cung cấp cơ sở pháp lý rõ ràng cho việc xử lý các hành vi vi phạm liên quan đến tem chống hàng giả và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Cụ thể, Điều 192 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) quy định về tội sản xuất, buôn bán hàng giả, với mức phạt tù lên đến 7 năm hoặc phạt tiền từ 50 triệu đến 1 tỷ đồng đối với cá nhân, và phạt tiền từ 1 tỷ đến 18 tỷ đồng đối với pháp nhân thương mại. Nghị định 24/2025/NĐ-CP, bổ sung các quy định về xử phạt hành chính đối với hành vi sản xuất, buôn bán tem chống hàng giả giả mạo, với mức phạt tối đa lên đến 500 triệu đồng. Những căn cứ này đảm bảo tính pháp lý của việc sử dụng tem chống hàng giả và xử lý các hành vi vi phạm.

2. Tem chống hàng giả Viện Khoa học Hình sự có đặc điểm gì?

Tem chống hàng giả do Viện Khoa học Hình sự (Bộ Công an) phát hành trước đây được thiết kế với các đặc điểm bảo mật cao, giúp doanh nghiệp và người tiêu dùng dễ dàng xác minh tính xác thực của sản phẩm. Các đặc điểm này không chỉ đáp ứng yêu cầu kỹ thuật mà còn tuân thủ các quy định pháp luật về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và chống hàng giả. Dưới đây là phân tích chi tiết các đặc điểm nổi bật của tem chống hàng giả Viện Khoa học Hình sự, được tối ưu để cung cấp thông tin toàn diện hơn.

Tem được sản xuất bằng chất liệu đặc biệt, thường là nhựa polyvinylchloride (PVC) hoặc vật liệu tổng hợp có độ bền cao, với lớp keo dán không thể tái sử dụng. Khi tem bị bóc ra, nó sẽ bị phá hủy hoặc để lại dấu hiệu nhận biết, giúp ngăn chặn hành vi tái sử dụng tem trên các sản phẩm giả mạo. Trên bề mặt tem, các ký hiệu bảo an như logo của Viện Khoa học Hình sự hoặc hoa văn đặc trưng được in bằng công nghệ in offset kết hợp mực UV, chỉ hiển thị khi soi dưới đèn tia cực tím. Điều này đảm bảo tem có tính bảo mật cao, phù hợp với yêu cầu tại Điều 11 Nghị định 72/2022/NĐ-CP về hoạt động in ấn.

Một đặc điểm quan trọng khác là tích hợp công nghệ hologram ba chiều (3D), tạo hiệu ứng đổi màu khi nhìn từ các góc khác nhau. Công nghệ này sử dụng các lớp phim hologram với các họa tiết vi mô, khiến việc sao chép trở nên gần như không thể. Ngoài ra, tem còn có thể tích hợp mã QR hoặc mã số định danh, cho phép người tiêu dùng quét mã để kiểm tra thông tin sản phẩm trực tiếp từ cơ sở dữ liệu của nhà sản xuất hoặc cơ quan cấp phép. Các yếu tố này không chỉ nâng cao khả năng chống giả mà còn tăng tính minh bạch, phù hợp với quy định tại Điều 7 Nghị định 99/2013/NĐ-CP về sử dụng tem chống hàng giả trong bảo vệ quyền sở hữu công nghiệp.

Tem chống hàng giả Viện Khoa học Hình sự thường in các ký hiệu pháp lý, như dòng chữ “Viện Khoa học Hình sự – BCA” (Bộ Công an), thể hiện tính hợp pháp và nguồn gốc từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Trước năm 2017, các tem này còn được gắn số seri duy nhất, cho phép cơ quan chức năng truy xuất nguồn gốc và giám định khi cần thiết. Theo Công văn số 94/C54-P1, sau ngày 1/2/2017, các tem mang ký hiệu này không còn được phát hành, nhưng các đặc điểm kỹ thuật như hologram, mực phát quang, và mã QR vẫn được các đơn vị được ủy quyền kế thừa và phát triển.

Ngoài ra, tem còn sử dụng mực in nhiệt hoặc mực in nước, thay đổi trạng thái khi gặp nhiệt độ hoặc độ ẩm. Ví dụ, tem công nghệ nhiệt có thể hiển thị thông tin ẩn khi tiếp xúc với nhiệt độ cao, trong khi tem công nghệ nước sẽ xuất hiện hoa văn bảo mật khi thấm nước và trở lại trạng thái ban đầu khi khô. Những công nghệ này không chỉ tăng cường khả năng nhận diện mà còn giúp người tiêu dùng dễ dàng kiểm tra tính xác thực của sản phẩm mà không cần thiết bị chuyên dụng, đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong việc bảo vệ người tiêu dùng theo Điều 8 Bộ luật Dân sự 2015.

Xem thêm: Hàng giả hàng nhái hàng kém chất lượng là gì?

3. Quy trình đăng ký và sử dụng tem chống hàng giả trước đây

Quy trình đăng ký và sử dụng tem chống hàng giả của Viện Khoa học Hình sự trước năm 2017 được thực hiện theo các bước chặt chẽ, đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành. Dưới đây là quy trình chi tiết, được tối ưu để cung cấp thông tin đầy đủ và rõ ràng hơn, dựa trên các văn bản pháp lý như Nghị định 72/2022/NĐ-CP và Nghị định 99/2013/NĐ-CP.

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ pháp lý
Doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ pháp lý để chứng minh sản phẩm đủ điều kiện được cấp tem chống hàng giả. Hồ sơ bao gồm giấy phép đăng ký kinh doanh, giấy chứng nhận lưu hành sản phẩm, giấy đăng ký quyền sở hữu trí tuệ (nếu có), bản sao công chứng chứng minh nhân dân hoặc căn cước công dân của người đại diện pháp luật, và các tài liệu chứng minh nguồn gốc, xuất xứ của sản phẩm như tờ khai hải quan hoặc giấy kiểm định chất lượng. Theo Điều 11 Nghị định 72/2022/NĐ-CP các giấy tờ này nhằm đảm bảo sản phẩm không vi phạm các quy định về sở hữu trí tuệ và đáp ứng tiêu chuẩn pháp luật.

Bước 2: Nộp hồ sơ và thẩm định
Hồ sơ được nộp tại Viện Khoa học Hình sự hoặc các đơn vị được ủy quyền trước năm 2017. Cơ quan này tiến hành thẩm định hồ sơ trong thời gian từ 5 đến 15 ngày làm việc, tùy thuộc vào mức độ phức tạp. Quá trình thẩm định bao gồm kiểm tra tính hợp pháp của sản phẩm, xác minh quyền sở hữu trí tuệ, và đảm bảo sản phẩm không nằm trong danh mục hàng hóa cấm lưu hành. Nếu hồ sơ đáp ứng yêu cầu, doanh nghiệp sẽ được thông báo để tiến hành bước tiếp theo.

Bước 3: Ký hợp đồng in tem
Sau khi hồ sơ được phê duyệt, doanh nghiệp ký hợp đồng in tem với Viện Khoa học Hình sự hoặc đơn vị được ủy quyền. Hợp đồng quy định chi tiết về số lượng tem, chi phí, thời gian giao hàng, và các yêu cầu kỹ thuật như chất liệu, kích thước, và công nghệ bảo mật. Theo Thông tư số 16/2023/TT-BCA, chi phí in tem dao động từ 10.000 đến 20.000 đồng/tem, tùy thuộc vào kích thước và công nghệ sử dụng. Các tem được in bằng công nghệ in offset hoặc kỹ thuật số, tích hợp các yếu tố bảo an như hologram, mực UV, hoặc mã QR.

Bước 4: Dán tem và giám sát sử dụng
Doanh nghiệp nhận tem và tiến hành dán lên sản phẩm theo hướng dẫn kỹ thuật, đảm bảo tem được dán ở vị trí dễ thấy nhưng khó bóc gỡ. Trong quá trình lưu hành, doanh nghiệp có trách nhiệm giám sát việc sử dụng tem, báo cáo định kỳ về số lượng tem đã sử dụng và các trường hợp vi phạm (nếu có). Nếu phát hiện tem bị làm giả, doanh nghiệp có thể yêu cầu cơ quan chức năng, như Viện Khoa học Hình sự hoặc Công an kinh tế, tiến hành giám định dựa trên mẫu tem lưu trữ, theo quy định tại Điều 192 Bộ luật Hình sự 2015.

Bước 5: Thanh lý hợp đồng và báo cáo
Sau khi sử dụng hết số lượng tem hoặc kết thúc hợp đồng, doanh nghiệp cần báo cáo về tình hình sử dụng tem và thanh lý hợp đồng với cơ quan cấp tem. Theo Công văn số 94/C54-P1, các doanh nghiệp đã ký hợp đồng trước ngày 1/2/2017 được phép sử dụng tem cho đến khi thanh lý hợp đồng, nhưng không được cấp mới tem mang ký hiệu của Viện Khoa học Hình sự. Quy trình này đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc quản lý tem chống hàng giả.

Xem thêm: Tác hại của hàng giả hàng nhái là gì?

Tình hình hiện tại của tem chống hàng giả Bộ Công an

Kể từ ngày 1/2/2017, Viện Khoa học Hình sự đã ngừng cung cấp tem chống hàng giả theo Công văn số 94/C54-P1, chuyển giao nhiệm vụ này cho các đơn vị được Bộ Công an ủy quyền, như Trung tâm Tem và Vật liệu Chống giả, Công ty TNHH Một thành viên In Ba Đình, hoặc Công ty Tân Hoa Mai. Các tem chống hàng giả hiện nay tiếp tục sử dụng các công nghệ bảo mật tiên tiến, đáp ứng nhu cầu bảo vệ thương hiệu và quyền lợi người tiêu dùng.

Các loại tem hiện tại bao gồm tem hologram 7 màu, tem công nghệ nước, tem công nghệ nhiệt, và tem tích hợp mã QR. Tem hologram 7 màu sử dụng chất liệu đặc biệt, tạo hiệu ứng đổi màu khi thay đổi góc nhìn, khiến việc sao chép trở nên khó khăn. Tem công nghệ nước hiển thị họa tiết bảo mật khi tiếp xúc với nước, sau đó trở lại trạng thái ban đầu khi khô, phù hợp với các sản phẩm dễ tiếp xúc với môi trường ẩm. Tem công nghệ nhiệt thay đổi thông tin khi gặp nhiệt độ cao hoặc thấp, cung cấp phương pháp kiểm tra đơn giản nhưng hiệu quả. Tem mã QR cho phép người tiêu dùng quét mã để truy xuất thông tin sản phẩm, tăng cường tính minh bạch và tương tác.

Doanh nghiệp muốn sử dụng tem chống hàng giả phải đáp ứng các yêu cầu pháp lý nghiêm ngặt, bao gồm cung cấp giấy phép lưu hành, giấy đăng ký quyền sở hữu trí tuệ, và các tài liệu chứng minh nguồn gốc sản phẩm. Theo Nghị định 99/2013/NĐ-CP, các doanh nghiệp vi phạm quy định về sử dụng tem chống hàng giả có thể bị phạt tiền từ 20 triệu đến 200 triệu đồng, tùy thuộc vào mức độ vi phạm. Điều này đảm bảo rằng chỉ các sản phẩm chính hãng mới được cấp tem, góp phần bảo vệ người tiêu dùng và xây dựng thị trường minh bạch.

4. Câu hỏi thường gặp

Tem chống hàng giả có bắt buộc sử dụng không?
Việc sử dụng tem chống hàng giả không bắt buộc, nhưng là biện pháp hiệu quả để bảo vệ thương hiệu và người tiêu dùng. Doanh nghiệp tự lựa chọn công nghệ tem phù hợp, nhưng phải tuân thủ các quy định pháp luật về in ấn và quản lý tem, theo  vNghị định 24/2025/NĐ-CP  và Nghị định 99/2013/NĐ-CP.

Chi phí in tem chống hàng giả là bao nhiêu?
Theo Thông tư số 16/2023/TT-BCA, chi phí in tem dao động từ 10.000 đến 20.000 đồng/tem, tùy thuộc vào kích thước, chất liệu, và công nghệ sử dụng. Doanh nghiệp cần liên hệ trực tiếp với các đơn vị được ủy quyền để được báo giá chi tiết và ký hợp đồng in tem.

Hành vi làm giả tem chống hàng giả bị xử lý như thế nào?
Hành vi sản xuất, buôn bán tem chống hàng giả giả mạo có thể bị xử phạt hành chính lên đến 500 triệu đồng theo Nghị định 24/2025/NĐ-CP. Trong trường hợp nghiêm trọng, hành vi này có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 192 Bộ luật Hình sự 2015, với mức phạt tù lên đến 7 năm hoặc phạt tiền từ 50 triệu đến 1 tỷ đồng.

Tem chống hàng giả Viện Khoa học Hình sự từng là công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp bảo vệ thương hiệu và người tiêu dùng phân biệt hàng thật, hàng giả. Dù đã ngừng phát hành từ năm 2017, các đặc điểm bảo mật của tem, như công nghệ hologram, mực UV, và mã QR, vẫn được các đơn vị được ủy quyền kế thừa và phát triển. Việc sử dụng tem chống hàng giả không chỉ nâng cao uy tín thương hiệu mà còn góp phần xây dựng thị trường minh bạch, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng theo các quy định pháp luật hiện hành. Để được tư vấn chi tiết về quy trình đăng ký và sử dụng tem, vui lòng liên hệ Giấy chứng nhận.