Cán cân xuất nhập khẩu là gì?

Cán cân xuất nhập khẩu là một khái niệm quan trọng trong hoạt động thương mại quốc tế, đánh giá sự cân đối giữa giá trị của hàng hóa và dịch vụ được xuất khẩu và nhập khẩu giữa các quốc gia. Trong bài viết này, chúng ta sẽ đi vào chi tiết để hiểu rõ hơn về vai trò và ý nghĩa của cán cân xuất nhập khẩu, cũng như cách thức đo lường và ảnh hưởng của nó đối với nền kinh tế toàn cầu.

Cán cân xuất nhập khẩu là gì
Cán cân xuất nhập khẩu là gì?

I. Cán cân xuất nhập khẩu là gì?

Cán cân xuất nhập khẩu là gì
Cán cân xuất nhập khẩu là gì?

Cán cân xuất nhập khẩu hay còn gọi là cán cân thương mại, là bảng đối chiếu giữa tổng giá trị xuất khẩu (kim ngạch xuất khẩu) với tổng giá trị nhập khẩu (kim ngạch nhập khẩu) của một quốc gia tại một giai đoạn nhất định hay còn được hiểu là mức chênh lệch của giá trị xuất và nhập khẩu.

Trong trường hợp:

  • Tổng giá trị xuất khẩu nhỏ hơn tổng giá trị nhập khẩu thì cán cân xuất nhập khẩu được gọi là nhập siêu,
  • Tổng giá trị xuất khẩu lớn hơn tổng giá trị nhập khẩu thì cán cân xuất nhập khẩu được gọi là xuất siêu.

Đặc biệt, khi lấy các giá trị xuất khẩu trừ đi giá trị nhập khẩu sẽ cho ra một kết quả về nền kinh tế của vùng hay quốc gia.

Nếu:     – Mức chênh lệch > 0 thì cán cân sẽ thặng dư

– Mức chênh lệch < 0 thì cán cân sẽ thâm hụt

– Mức chênh lệch = 0 thì mới cân bằng

II. Vai trò của cán cân xuất nhập khẩu

Xuất nhập khẩu luôn là vấn đề được quan tâm đặc biệt tại tất cả các quốc gia bởi sự ảnh hưởng to lớn đến nền kinh tế. Trong đó, cán cân thương mại được xem như công cụ phản ánh quá trình thay đổi và sự tương quan giữa yếu tố xuất nhập khẩu trong từng khoảng thời gian.

Vai trò cụ thể của cán cân thương mại cụ thể:

  • Tác động tới tỷ giá hối đoái

Khi cán cân thương mại có thặng dư, lượng hàng hóa xuất khẩu lớn, dòng ngoại tệ chảy vào quốc gia nhiều sẽ làm tăng nhu cầu chuyển đổi tiền tệ. Ngược lại, khi cán cân thương mại thâm hụt, số lượng hàng hóa nhập khẩu lớn hơn xuất khẩu. Để mua hàng từ các quốc gia khác, doanh nghiệp buộc phải sử dụng ngoại tệ đất nước đó. Các hoạt động nhập khẩu khiến nhu cầu về ngoại tệ tăng. Theo đó, đồng ngoại tệ cũng sẽ tăng giá.

Dựa vào những thay đổi này, Chính phủ có thể điều chỉnh các chính sách liên quan một cách kịp thời để kiểm soát dòng tiền.

  • Tác động tới nền kinh tế vĩ mô

Cán cân thương mại cũng tạo ra tác động lớn tới nền kinh tế vĩ mô.

    • Cán cân thương mại dương phản ánh sự phát triển của nền kinh tế. Lúc này, quốc gia đang thu hút một lượng FDI lớn, giúp gia tăng vị thế quốc gia trên thị trường quốc tế. Trường hợp cán cân thương mại âm cho thấy trình độ sản xuất kinh doanh của quốc gia đang kém cạnh tranh. Các doanh nghiệp cần tìm giải pháp để nâng cao chất lượng để đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn xuất khẩu quốc tế.
    • Cán cân thương mại dương cho thấy quốc gia thu hút được lượng lớn vốn FDI, gia tăng vị thế quốc gia trên trường quốc tế, suy ra nền kinh tế đang phát triển tốt. Trường hợp ngược lại, cán cân thương mại âm phản ánh trình độ sản xuất kinh doanh của quốc gia đó cạnh tranh kém trên thị trường. Vấn đề này cần được các doanh nghiệp khắc phục, nâng cao chất lượng để đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn xuất khẩu quốc tế.
    • Cán cân thương mại dương cũng thể hiện mức độ đầu tư của quốc gia đó đang lớn hơn mức độ tiết kiệm. Đồng thời cho thấy thu nhập của người lao động tăng lên, mức sống của người dân được cải thiện. Ngược lại, khi quốc gia thâm hụt thương mại sẽ cho thấy tỷ lệ tiết kiệm lớn, nhu cầu mua sắm của người dân giảm.

III. Ý nghĩa của cán cân xuất nhập khẩu

Cán cân xuất nhập khẩu đánh giá sự cân đối giữa giá trị của hàng hóa và dịch vụ được xuất khẩu và nhập khẩu giữa các quốc gia. Ý nghĩa của cán cân xuất nhập khẩu là:

1. Đo lường Hoạt Động Thương Mại: Cán cân xuất nhập khẩu là một chỉ số quan trọng để đo lường hoạt động thương mại của một quốc gia. Nếu một quốc gia có cán cân dương (hàng hóa xuất khẩu nhiều hơn hàng hóa nhập khẩu), nó cho thấy quốc gia đó có ưu thế cạnh tranh trong sản xuất và xuất khẩu hàng hóa. Ngược lại, cán cân âm (hàng hóa nhập khẩu nhiều hơn hàng hóa xuất khẩu) có thể chỉ ra sự phụ thuộc nhiều hơn vào hàng hóa và dịch vụ từ các quốc gia khác.

2. Ảnh Hưởng Đến Tình Trạng Thanh Toán: Cán cân xuất nhập khẩu cũng có thể ảnh hưởng đến tình trạng thanh toán và dòng tiền của một quốc gia. Khi có cán cân thương mại dương, nó có thể tạo ra dòng tiền cho quốc gia đó từ việc bán hàng hóa và dịch vụ cho thị trường quốc tế. Ngược lại, cán cân âm có thể tạo ra áp lực đối với tình trạng thanh toán và dòng tiền của quốc gia đó.

3. Đo Lường Hiệu Quả Kinh Tế: Cán cân xuất nhập khẩu cũng được sử dụng để đo lường hiệu quả kinh tế của một quốc gia. Một cán cân thương mại cân đối thường cho thấy một sự cân đối giữa sản xuất nội địa và tiêu thụ, đồng thời cũng có thể phản ánh sức khỏe và ổn định của nền kinh tế.

IV. Công thức tính cán cân xuất nhập khẩu

Cán cân xuất nhập khẩu sẽ là phần chênh lệch giữa giá trị xuất khẩu và nhập khẩu. Cụ thể thì cách tính cán cân xuất nhập khẩu như sau:

Cán cân xuất nhập khẩu (XNK) = Giá trị hàng hóa XK – Giá trị hàng hóa NK

Trong đó:

  • Giá trị hàng hóa xuất khẩu là giá trị của hàng hóa đã được xuất bán ra thị trường quốc tế
  • Giá trị hàng hóa nhập khẩu là giá trị của hàng hóa được nhập từ quốc tế về để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng, kinh doanh, buôn bán của người dùng, doanh nghiệp trong nước.

Ví dụ:  năm 2021, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt 336,31 tỷ USD, kim ngạch nhập khẩu đạt 332,23 tỷ USD.

Lúc này, cán cân thương mại của Việt Nam năm 2021 là: 336,31 – 332,23 = 4,8 tỷ USD

Điều này đồng nghĩa rằng cán cân thương mại đang có thặng dư.

    ĐỂ LẠI THÔNG TIN TƯ VẤN


    Trả lời

    Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *