Phát hiện đường dây sản xuất gần 600 loại sữa bột giả: Cảnh báo lỗ hổng trong công tác hậu kiểm

Vừa qua, lực lượng Cảnh sát điều tra thuộc Bộ Công an đã triệt phá một đường dây sản xuất và tiêu thụ số lượng lớn sữa bột giả, với gần 600 sản phẩm mang nhãn hiệu của Công ty cổ phần Dược quốc tế Rance Pharma và Công ty cổ phần Dược dinh dưỡng Hacofood Group. Điều đáng chú ý là các loại sữa này không phải là sản phẩm thông thường, mà được quảng bá dành cho các đối tượng nhạy cảm về sức khỏe như người bệnh tiểu đường, bệnh thận, trẻ sinh non hay phụ nữ đang mang thai – những nhóm người rất cần nguồn dinh dưỡng đảm bảo chất lượng.

Điều này khiến dư luận không khỏi bức xúc và đặt câu hỏi: Cơ quan nào chịu trách nhiệm giám sát, quản lý Nhà nước đối với các sản phẩm sữa bột có yếu tố chức năng và dinh dưỡng đặc biệt này?

Gần 600 sản phẩm sữa kém chất lượng “lọt lưới” trong suốt nhiều năm

Trả lời báo chí, ông Trần Hữu Linh – Cục trưởng Cục Quản lý thị trường, Bộ Công Thương – cho biết, các sản phẩm mà hai công ty nói trên sản xuất không thuộc phạm vi quản lý của Bộ vì đây không phải là sữa chế biến thông thường. Theo quy định, các loại thực phẩm chức năng, sản phẩm có vi chất đặc biệt sẽ do Bộ Y tế chịu trách nhiệm quản lý.

Do vậy, hai công ty này không nằm trong diện bị thanh tra chuyên ngành của Bộ Công Thương, cũng không chịu sự kiểm tra, hậu kiểm định kỳ của ngành này.

Theo bà Trần Việt Nga – Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), theo quy định tại Nghị định 15/2018/NĐ-CP, phần lớn sản phẩm thực phẩm hiện nay thuộc diện tự công bố, chỉ một số nhóm có nguy cơ cao mới phải đăng ký bản công bố với cơ quan chức năng.

Cũng theo bà Nga, việc xác nhận nội dung quảng cáo sản phẩm hiện thuộc thẩm quyền của UBND cấp tỉnh, bao gồm cả việc tiếp nhận hồ sơ công bố và xác nhận nội dung quảng cáo cho nhóm thực phẩm đặc biệt như sản phẩm dinh dưỡng y học hay thực phẩm dành cho trẻ nhỏ dưới 36 tháng tuổi.

Xem thêm: Công an phường Đồng Hới kiểm tra an toàn thực phẩm dịp Tết Trung Thu 2025

Ai chịu trách nhiệm khi sản phẩm kém chất lượng tràn lan trên thị trường?

Mặc dù các cơ quan đều khẳng định thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ theo quy định pháp luật, nhưng thực tế thì người tiêu dùng – những người cần được bảo vệ – lại là đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Điều này khiến nhiều người đặt nghi vấn: liệu việc “làm đúng” quy trình có đang trở thành rào cản khiến công tác hậu kiểm trở nên kém hiệu quả?

Dù kế hoạch hậu kiểm về an toàn thực phẩm vẫn được ban hành hàng năm bởi Ban chỉ đạo Liên ngành Trung ương, nhưng việc để lọt gần 600 sản phẩm sữa kém chất lượng trong suốt bốn năm cho thấy rõ lỗ hổng trong cơ chế kiểm tra sau lưu thông.

Nhiều đại biểu Quốc hội đã lên tiếng

Đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) thẳng thắn cho rằng có dấu hiệu buông lỏng quản lý trong khâu hậu kiểm. Ông đặt câu hỏi: tại sao trong nhiều năm sản phẩm sữa giả vẫn được rao bán và quảng bá khắp nơi mà không bị phát hiện? Phải chăng có sự bao che, “chống lưng” cho doanh nghiệp vi phạm?

Thực tế cho thấy, việc tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp ra đời theo Luật Doanh nghiệp đã góp phần thúc đẩy nền kinh tế, nhưng cũng không ít đối tượng lợi dụng để thành lập doanh nghiệp “ma”. Nhiều doanh nghiệp chỉ bị phát hiện khi xảy ra sai phạm nghiêm trọng, thậm chí không rõ còn hoạt động hay đã biến mất.

Cần chấn chỉnh, đổi mới tư duy quản lý

Xem thêm: Triển khai mô hình “Nâng cao năng suất chất lượng, đảm bảo an toàn thực phẩm”

Theo Nghị quyết của Quốc hội về phát triển kinh tế – xã hội năm 2025, quản lý nhà nước cần chuyển từ mô hình “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, tập trung kiểm tra kết quả thay vì cứng nhắc quy trình. Tuy nhiên, việc hậu kiểm phải đi kèm với hệ thống đủ mạnh, nhân lực đủ năng lực, thay vì chỉ là hình thức.

Tiến sĩ, Luật sư Đặng Văn Cường – Đoàn Luật sư TP. Hà Nội – cho rằng, vụ việc trên là lời cảnh tỉnh mạnh mẽ. Nếu pháp luật còn thiếu cụ thể, chưa phân rõ trách nhiệm và thiếu cơ chế phối hợp thì cần sớm sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật để đảm bảo công tác hậu kiểm có thể phát hiện sai phạm kịp thời.

Ông cũng đề xuất tăng cường các biện pháp kiểm tra ngẫu nhiên, lấy mẫu sản phẩm sau khi bán ra thị trường để kiểm nghiệm chất lượng thực tế, nhất là với thực phẩm, thuốc, sữa và các mặt hàng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người.

Cần kiểm tra ngẫu nhiên, siết chặt kiểm soát

Phó Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam – ông Trương Xuân Cừ – nhấn mạnh: không thể giao phó hoàn toàn cho doanh nghiệp trong việc tự công bố và chịu trách nhiệm chất lượng sản phẩm. Cần có biện pháp hậu kiểm chủ động, kiểm tra thành phần thực tế để đảm bảo an toàn, thay vì chỉ dựa vào kết quả kiểm nghiệm do doanh nghiệp cung cấp.

Ông Cừ cũng đề nghị cơ quan chức năng tiến hành tổng rà soát các sản phẩm sữa đang lưu hành, xử lý nghiêm vi phạm để răn đe, đồng thời rà soát, cập nhật lại hệ thống văn bản pháp luật về an toàn thực phẩm.

Chuyển đổi số – cơ hội nâng cao hiệu quả hậu kiểm

Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ như hiện nay, việc ứng dụng công nghệ vào quản lý và hậu kiểm cần được đẩy mạnh hơn bao giờ hết. Hệ thống giám sát số, truy xuất nguồn gốc, công cụ kiểm tra thông minh… chính là những công cụ giúp việc hậu kiểm đạt hiệu quả thực chất, tránh để các vụ việc nghiêm trọng tiếp tục tái diễn.

Nguồn: Báo Nhân dân