Quan trắc môi trường nước nuôi trồng thủy sản nhằm đánh giá chất lượng nước, phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và đưa ra các biện pháp xử lý kịp thời, nhằm đảm bảo sức khỏe và sự phát triển của vật nuôi. Để hiểu rõ về vấn đề này, mời quý khách tham khảo bài viết  Quy định về quan trắc môi trường nước nuôi trồng thủy sản của GIAYCHUNGNHAN.

1. Quan trắc môi trường là gì?

Tại khoản 25 Điều 3 Luật Bảo vệ môi trường 2020 quy định:  Quan trắc môi trường là việc theo dõi liên tục, định kỳ, đột xuất, có hệ thống về thành phần môi trường, các nhân tố tác động đến môi trường, chất thải nhằm cung cấp thông tin đánh giá hiện trạng môi trường, diễn biến chất lượng môi trường và tác động xấu đến môi trường.

Có nhiều loại quan trắc môi trường, tùy thuộc vào đối tượng quan trắc:

• Quan trắc môi trường không khí: Đo lường các chất ô nhiễm trong không khí như bụi, khí thải (CO, SO2, NOx…), tiếng ồn.
• Quan trắc môi trường nước: Phân tích chất lượng nước mặt, nước ngầm, nước biển về các chỉ tiêu hóa lý, sinh học.
• Quan trắc môi trường đất: Đánh giá chất lượng đất về độ pH, hàm lượng kim loại nặng, chất ô nhiễm hữu cơ.
• Quan trắc chất thải: Theo dõi thành phần và lưu lượng chất thải từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh.
• Quan trắc phóng xạ: Đo mức độ phóng xạ trong môi trường.
• Quan trắc đa dạng sinh học: Theo dõi sự đa dạng của các loài sinh vật.

2. Hệ thống quan trắc môi trường bao gồm những gì?

Căn cứ tại Điều 107 Luật Bảo vệ môi trường 2020, hệ thống quan trắc môi trường bao gồm:

• Quan trắc môi trường quốc gia là mạng lưới các trạm, vị trí quan trắc môi trường nền và môi trường tác động phục vụ việc quan trắc, cung cấp thông tin chất lượng môi trường nền và môi trường tác động tại các khu vực có tính chất liên vùng, liên tỉnh, xuyên biên giới.
•  Quan trắc môi trường cấp tỉnh là mạng lưới các trạm, vị trí quan trắc môi trường nền và môi trường tác động phục vụ việc quan trắc, cung cấp thông tin chất lượng môi trường nền và môi trường tác động tại các khu vực trên địa bàn;]
• Quan trắc môi trường phục vụ quản lý ngành, lĩnh vực quy định tại Điều 109 Luật Bảo vệ môi trường 2020.
• Quan trắc môi trường tại dự án đầu tư, cơ sở, khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung, cụm công nghiệp;
• Quan trắc đa dạng sinh học tại khu bảo tồn thiên nhiên.

3. Các thông số quan trắc môi trường nước nuôi trồng thủy sản

Khoản 4 Điều 9 Thông tư 04/2016/TT-BNNPTNT của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quy định về vấn đề thông số và tần suất quan trắc môi trường nuôi trồng thủy sản như sau:

• Các thông số môi trường thông thường: Bao gồm các yếu tố khí tượng thủy văn như nhiệt độ không khí, áp suất khí quyển, độ ẩm, gió, sóng, dòng chảy, lượng mưa; cùng với nhiệt độ, độ đục, chất rắn lơ lửng (TSS), độ mặn, pH, DO, BOD5, COD, SO42-, H2S của nước.
• Các chất dinh dưỡng: Gồm các chỉ số như NO2-, NO3-, NH4+ (NH3), PO43-, SiO32-, N tổng số (Nts), P tổng số (Pts).
• Các kim loại nặng và hóa chất độc hại: Bao gồm Cu, Pb, Zn, Cd, As, Hg, Cr3+, Cr6+, Ni, Mn và Fe tổng số (Fets).
• Hóa chất bảo vệ thực vật: Các nhóm chất như Clo hữu cơ, lân hữu cơ, carbamate, cúc tổng hợp, neonicotinoid, avermectin, thuốc trừ cỏ và tổng độ phóng xạ α, β.
• Thực vật phù du tổng số và các loài tảo độc hại.
• Vi khuẩn: Bao gồm vi khuẩn tổng số, Coliforms, Vibrio spp., Aeromonas spp. và các tác nhân gây bệnh ở động vật thủy sản nuôi, được xác định dựa trên thỏa thuận với cơ quan quản lý chuyên ngành thú y về phạm vi và địa điểm lấy mẫu xét nghiệm.
• Các chất hữu cơ gây ô nhiễm: Bao gồm chất hoạt động bề mặt, dầu, mỡ, phenol.

Dựa trên thực tiễn sản xuất, mục đích và nhu cầu quan trắc theo từng giai đoạn, Tổng cục Thủy sản sẽ quyết định và hướng dẫn lựa chọn thông số cũng như tần suất quan trắc được quy định tại Khoản này.

Để tìm hiểu thêm về: Điều kiện xin giấy phép giấy phép hành nghề quản lý chất thải nguy hại , mời quý khách tham khảo bài viết sau!

4. Tầm quan trọng của quan trắc môi trường nước trong nuôi trồng thủy sản

• Đảm bảo sức khỏe và năng suất của vật nuôi: Chất lượng nước ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tốc độ tăng trưởng và năng suất của vật nuôi thủy sản. Quan trắc giúp phát hiện sớm các yếu tố bất lợi như ô nhiễm, thiếu oxy, biến động pH,… để có biện pháp xử lý kịp thời.
• Phòng ngừa dịch bệnh: Môi trường nước ô nhiễm là điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của các mầm bệnh. Quan trắc giúp phát hiện sớm các dấu hiệu ô nhiễm và nguy cơ dịch bệnh để có biện pháp phòng ngừa và kiểm soát.
• Quản lý môi trường nuôi trồng hiệu quả: Dữ liệu quan trắc cung cấp thông tin quan trọng để quản lý môi trường nuôi trồng một cách hiệu quả, ví dụ như điều chỉnh lượng thức ăn, thay nước, sử dụng hóa chất,…
• Đảm bảo chất lượng sản phẩm: Chất lượng nước ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm thủy sản. Quan trắc giúp đảm bảo sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng và an toàn vệ sinh thực phẩm.
• Giảm thiểu rủi ro và thiệt hại: Quan trắc giúp phát hiện sớm các vấn đề và đưa ra biện pháp xử lý kịp thời, giúp giảm thiểu rủi ro và thiệt hại cho người nuôi trồng.

5. Câu hỏi thường gặp

Tần suất quan trắc môi trường nước nuôi trồng thủy sản là bao nhiêu?

Trả lời:
Tần suất quan trắc có thể khác nhau tùy theo quy mô và điều kiện nuôi trồng, thường:

• Hàng ngày: Đo các chỉ số như pH, DO, nhiệt độ.
• Hàng tuần: Đánh giá các chỉ số như NH3, H2S, độ kiềm.
• Hàng tháng hoặc định kỳ: Phân tích chất lượng nước tổng thể hoặc theo yêu cầu của cơ quan quản lý.

Quan trắc môi trường nước nuôi trồng thủy sản được thực hiện bởi ai?

Trả lời:
Quan trắc có thể được thực hiện bởi:

• Người nuôi trồng: Sử dụng các thiết bị đo nhanh như máy đo pH, DO, nhiệt độ.
• Cơ quan quản lý môi trường: Thực hiện quan trắc định kỳ theo quy định.
• Đơn vị cung cấp dịch vụ quan trắc: Các tổ chức chuyên nghiệp có đủ năng lực kỹ thuật.

Có quy định nào bắt buộc về quan trắc môi trường nước nuôi trồng thủy sản không?

Trả lời:
Theo Luật Thủy sản 2017 và các nghị định liên quan, các cơ sở nuôi trồng thủy sản quy mô lớn hoặc có khả năng gây ô nhiễm cao phải thực hiện quan trắc môi trường nước định kỳ và báo cáo kết quả cho cơ quan quản lý địa phương.

Phương pháp nào được sử dụng để quan trắc môi trường nước nuôi trồng thủy sản?

Trả lời:
Các phương pháp phổ biến bao gồm:

• Đo trực tiếp: Sử dụng các thiết bị đo nhanh tại hiện trường.
• Lấy mẫu phân tích: Gửi mẫu nước đến phòng thí nghiệm để phân tích chi tiết.
• Sử dụng công nghệ IoT: Hệ thống cảm biến tự động giám sát chất lượng nước theo thời gian thực.

Xin chân thành cảm ơn quý khách đã dành thời gian theo dõi bài viết trên. Hy vọng bài viết sẽ mang đến một cách nhìn tổng quát cho bạn về Quy định về quan trắc môi trường nước nuôi trồng thủy sản. Nếu có thắc mắc nào bạn có thể liên hệ GIAYCHUNGNHAN để được tư vấn hỗ trợ.