Thẩm quyền kiểm tra giấy phép kinh doanh đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo mọi hoạt động kinh doanh diễn ra đúng pháp luật, minh bạch và công bằng. Việc nắm rõ cơ quan nào được phép kiểm tra giúp doanh nghiệp chủ động tuân thủ, tránh rủi ro pháp lý không đáng có. Thủ tục này còn góp phần bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng và duy trì trật tự thị trường. Cùng Giấy chứng nhận.

1. Ai có thẩm quyền kiểm tra giấy phép kinh doanh theo luật?

Theo Luật Doanh nghiệp 2020, thẩm quyền kiểm tra giấy phép kinh doanh được giao cho cơ quan đăng ký kinh doanh các cấp. Cụ thể, Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương chịu trách nhiệm kiểm tra đối với doanh nghiệp đăng ký tại địa phương mình. Phòng Tài chính – Kế hoạch thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện thực hiện kiểm tra với hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ trên địa bàn huyện. Các cơ quan này có quyền yêu cầu doanh nghiệp xuất trình giấy phép kinh doanh, hồ sơ liên quan và giải trình khi có dấu hiệu vi phạm. Nghị định 96/2026/NĐ-CP quy định chi tiết cách thức thực hiện kiểm tra, bao gồm cả kiểm tra định kỳ và đột xuất để đảm bảo tính hiệu quả.

Ngoài cơ quan đăng ký kinh doanh, một số đơn vị chuyên ngành cũng được tham gia kiểm tra trong phạm vi lĩnh vực quản lý. Ví dụ, cơ quan thuế có thể kiểm tra giấy phép kinh doanh khi thực hiện thanh tra thuế để xác minh tình trạng hoạt động thực tế của doanh nghiệp. Lực lượng quản lý thị trường thuộc Sở Công Thương có thẩm quyền kiểm tra khi phát hiện dấu hiệu kinh doanh không đúng ngành nghề ghi trong giấy phép. Tuy nhiên, mọi hoạt động kiểm tra đều phải tuân thủ trình tự, thủ tục do Luật Doanh nghiệp 2020 và Nghị định 96/2026/NĐ-CP quy định, tránh gây phiền hà cho doanh nghiệp.

2. Thẩm quyền của cơ quan đăng ký kinh doanh theo Luật Doanh nghiệp 2020

Luật Doanh nghiệp 2020 trao cho cơ quan đăng ký kinh doanh quyền kiểm tra tính hợp lệ của giấy phép kinh doanh tại mọi thời điểm. Cơ quan này có thể yêu cầu doanh nghiệp cung cấp bản sao giấy phép, thông tin về người đại diện pháp luật và địa chỉ trụ sở. Khi phát hiện sai sót hoặc vi phạm, cơ quan đăng ký kinh doanh có quyền yêu cầu khắc phục hoặc thu hồi giấy phép theo quy định tại Nghị định 96/2026/NĐ-CP. Quyền hạn này giúp duy trì cơ sở dữ liệu doanh nghiệp chính xác, hỗ trợ công tác quản lý nhà nước về kinh doanh.

Cơ quan đăng ký kinh doanh còn phối hợp với các đơn vị khác để thực hiện kiểm tra liên ngành. Ví dụ, khi có khiếu nại từ người dân hoặc tổ chức về hoạt động kinh doanh, Sở Kế hoạch và Đầu tư có thể lập đoàn kiểm tra kết hợp với cơ quan thuế và quản lý thị trường. Nghị định 96/2026/NĐ-CP quy định rõ thời hạn thông báo trước khi kiểm tra định kỳ là ít nhất 5 ngày làm việc, trừ trường hợp kiểm tra đột xuất khi có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng. Việc phối hợp này tăng cường hiệu quả kiểm tra mà vẫn đảm bảo quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp.

3. Vai trò của thanh tra chuyên ngành trong kiểm tra giấy phép kinh doanh

Thanh tra chuyên ngành thuộc các bộ, ngành có thẩm quyền kiểm tra giấy phép kinh doanh khi liên quan đến lĩnh vực được giao quản lý. Chẳng hạn, thanh tra Bộ Y tế kiểm tra giấy phép của doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực dược phẩm hoặc thực phẩm chức năng. Thanh tra Bộ Xây dựng có quyền kiểm tra giấy phép của doanh nghiệp xây dựng để xác minh điều kiện năng lực. Theo Nghị định 96/2026/NĐ-CP, thanh tra chuyên ngành phải thông báo kết quả kiểm tra cho cơ quan đăng ký kinh doanh để cập nhật hồ sơ doanh nghiệp.

Vai trò của thanh tra chuyên ngành tập trung vào việc kiểm tra điều kiện kinh doanh cụ thể sau khi giấy phép đã được cấp. Họ có quyền đình chỉ hoạt động tạm thời nếu phát hiện vi phạm nghiêm trọng về điều kiện kinh doanh. Tuy nhiên, quyết định thu hồi giấy phép kinh doanh cuối cùng vẫn thuộc thẩm quyền của cơ quan đăng ký kinh doanh theo Luật Doanh nghiệp 2020. Sự phân công này giúp phân định rõ trách nhiệm, tránh chồng chéo trong công tác kiểm tra.

4. Hậu quả khi không tuân thủ yêu cầu kiểm tra giấy phép kinh doanh

Doanh nghiệp không hợp tác hoặc cung cấp thông tin sai lệch khi cơ quan có thẩm quyền kiểm tra giấy phép kinh doanh có thể bị xử phạt hành chính theo quy định tại Nghị định 96/2026/NĐ-CP. Mức phạt có thể dao động từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng tùy mức độ vi phạm. Ngoài ra, doanh nghiệp còn có thể bị thu hồi giấy phép kinh doanh nếu tiếp tục vi phạm sau khi đã bị nhắc nhở. Việc này ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín và khả năng hoạt động lâu dài của doanh nghiệp.

Ngược lại, doanh nghiệp tuân thủ tốt yêu cầu kiểm tra thường được đánh giá cao trong hệ thống quản lý nhà nước. Cơ quan đăng ký kinh doanh có thể ưu tiên hỗ trợ các thủ tục hành chính sau này cho những đơn vị có lịch sử tuân thủ tốt. Điều này tạo động lực để doanh nghiệp chủ động chuẩn bị hồ sơ và hợp tác chặt chẽ với cơ quan kiểm tra.

5. Câu hỏi thường gặp

Cơ quan nào có quyền kiểm tra giấy phép kinh doanh tại địa phương?

Theo Luật Doanh nghiệp 2020 và Nghị định 96/2026/NĐ-CP, Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh, thành phố là cơ quan chính có thẩm quyền kiểm tra giấy phép kinh doanh đối với doanh nghiệp trên địa bàn. Phòng Tài chính – Kế hoạch cấp huyện kiểm tra hộ kinh doanh. Các cơ quan này có thể phối hợp với thanh tra chuyên ngành khi cần thiết.

Doanh nghiệp có bị kiểm tra đột xuất không?

Có. Nghị định 96/2026/NĐ-CP cho phép kiểm tra đột xuất khi có dấu hiệu vi phạm hoặc khiếu nại từ tổ chức, cá nhân. Tuy nhiên, cơ quan kiểm tra vẫn phải tuân thủ quy trình báo cáo và lập biên bản theo đúng quy định của Luật Doanh nghiệp 2020 để đảm bảo tính minh bạch.

Thẩm quyền kiểm tra giấy phép kinh doanh có bị giới hạn không?

Thẩm quyền bị giới hạn theo lĩnh vực và cấp độ quản lý. Cơ quan đăng ký kinh doanh kiểm tra tính hợp lệ giấy phép, còn thanh tra chuyên ngành kiểm tra điều kiện kinh doanh cụ thể. Mọi hoạt động kiểm tra đều phải tuân thủ Luật Doanh nghiệp 2020 và Nghị định 96/2026/NĐ-CP, không được vượt quá phạm vi được giao.

Thẩm quyền kiểm tra giấy phép kinh doanh là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp hoạt động ổn định và tuân thủ pháp luật. Để được hỗ trợ chi tiết về thủ tục kiểm tra hoặc các vấn đề liên quan, hãy liên hệ Giấy chứng nhận ngay hôm nay để được tư vấn chuyên sâu và kịp thời.