Từ tháng 7 năm 2023 đến đầu năm 2024, thông tin về việc cấm xuất khẩu gạo ở một số nước như Ấn Độ, Nga, UAE đã gây xôn xao và náo động thị trường xuất khẩu gạo trên toàn thế giới. Bên cạnh đó, nhiều nước trên thế giới bất ngờ khi Tổng cục Ngoại thương Bộ Công Thương Ấn Độ ra thông báo về việc cấm xuất khẩu tất cả các loại gạo tẻ thường, trừ gạo trắng basmati. Bài viết này GIAYCHUNGNHAN sẽ đề cập Các nước cấm xuất khẩu gạo hiện nay trên thị trường, cũng như một số thông tin và tác động của việc các nước cấm xuất khẩu gạo hiện nay.

1. Những nước cấm xuất khẩu gạo hiện nay trên thị trường

1.1. Ấn Độ

Ấn Độ, quốc gia xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới, đã gây ra một cú sốc lớn trên thị trường gạo toàn cầu khi chính phủ nước này quyết định ban hành lệnh cấm xuất khẩu gạo trắng không phải Basmati từ tháng 7 năm 2023. Động thái này được đưa ra nhằm kiểm soát lạm phát giá thực phẩm trong nước và đảm bảo nguồn cung gạo cho người dân trong bối cảnh sản lượng gạo bị ảnh hưởng bởi thời tiết khắc nghiệt. Lệnh cấm này ngay lập tức tác động đến thị trường toàn cầu, vì Ấn Độ chiếm khoảng 40% thị phần xuất khẩu gạo thế giới​ (USDA Foreign Agricultural Service). Hệ quả là giá gạo đã tăng vọt lên mức cao nhất trong hơn một thập kỷ, đặc biệt ảnh hưởng nặng nề đến các quốc gia châu Phi như Benin, Senegal, và Côte d’Ivoire, vốn phụ thuộc mạnh vào nguồn cung gạo từ Ấn Độ​ (USDA Foreign Agricultural Service).
Không dừng lại ở đó, vào tháng 8 năm 2023, Ấn Độ còn áp đặt thuế xuất khẩu 20% đối với gạo đồ, loại gạo đã qua chế biến và cũng được tiêu thụ rộng rãi trên toàn cầu. Việc này tiếp tục đẩy giá gạo lên cao và khiến nhiều quốc gia nhập khẩu phải tìm kiếm các nguồn cung thay thế như Thái Lan và Việt Nam, dẫn đến giá gạo ở những nước này cũng tăng lên đáng kể​ (USDA Foreign Agricultural Service).

1.2. Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE)

UAE đã ra quyết định cấm xuất khẩu và tái xuất khẩu tất cả các loại gạo kể từ giữa tháng 7 năm 2023. Quyết định này không chỉ áp dụng cho gạo sản xuất trong nước mà còn cho cả gạo được nhập khẩu để tái xuất khẩu. UAE thực hiện biện pháp này nhằm bảo vệ an ninh lương thực trong nước khi nguồn cung gạo trên thế giới đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi lệnh cấm của Ấn Độ​ (USDA Foreign Agricultural Service).
Lệnh cấm của UAE là một phần trong chiến lược tổng thể nhằm đảm bảo nguồn lương thực ổn định cho quốc gia trong bối cảnh giá gạo và các loại ngũ cốc khác đang leo thang trên toàn cầu. Hậu quả là nhiều quốc gia nhập khẩu truyền thống từ UAE, bao gồm cả các nước ở Trung Đông và Bắc Phi, đang phải đối mặt với tình trạng khan hiếm gạo và phải tìm các nguồn cung khác​ (USDA Foreign Agricultural Service).

Những biện pháp cấm xuất khẩu này không chỉ ảnh hưởng đến nguồn cung gạo toàn cầu mà còn làm gia tăng căng thẳng về lương thực tại nhiều quốc gia nhập khẩu, đặc biệt là ở các khu vực đang phát triển, nơi gạo là lương thực chính. Các quốc gia nhập khẩu hiện đang phải tìm kiếm các giải pháp thay thế, bao gồm cả việc tăng cường sản xuất trong nước, nhưng điều này không dễ dàng và đòi hỏi thời gian. Thị trường gạo toàn cầu hiện đang đối mặt với những biến động mạnh mẽ và sự bất ổn chưa từng có, khi các quốc gia xuất khẩu lớn bắt đầu thực hiện các biện pháp bảo vệ nguồn cung nội địa của mình.

Để biết thêm về Mã ngành nghề kinh doanh nông sản vui lòng tham khảo tại đây!

2. Vì sao các nước cấm xuất khẩu gạo hiện nay trên thị trường?

Động thái của các nước diễn ra trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu gián đoạn và sức ép lạm phát làm lung lay nhiều nền kinh tế. Các nước vì thế phải áp dụng biện pháp chủ động để đảm bảo an ninh lương thực và bảo vệ thị trường trong nước khỏi biến động giá.

Mưa lũ và hạn hán do El Nino đang đe dọa mùa màng ở Ấn Độ cũng như Thái Lan – nước xuất khẩu gạo lớn thứ hai. Căng thẳng Nga – Ukraine cũng khiến giá nhiều loại ngũ cốc khác tăng vọt.

Reuters cho biết tại châu Á, giá gạo 5% tấm của Thái Lan tăng 15% trong 4 tháng qua, lên 535 USD một tấn. Đây là mức cao nhất kể từ tháng 3/2021. Gạo 5% tấm của Việt Nam cũng lên 515-525 USD một tấn – cao nhất kể từ năm 2011.

Trong khi đó, ở Ấn Độ, giá gạo bán lẻ tại Delhi đã tăng 15% năm nay. Giá trung bình cả nước thì tăng 8%, theo số liệu từ Bộ Lương thực nước này.

Ấn Độ vì thế phải hạn chế bán gạo ra quốc tế để hạ nhiệt giá trong nước và kiềm chế lạm phát. Tháng trước, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của nước này tăng tốc, chủ yếu do giá lương thực cao.

UAE thì phải nhập khẩu tới 90%. Lạm phát cũng có thể là nguyên nhân đằng sau quyết định của UAE. Các hãng bán lẻ tại đây dự báo lệnh cấm của Ấn Độ sẽ khiến giá gạo trong nước tăng 40%. Năm ngoái, giá lương thực tăng cao đã gây sức ép lên các nước Vùng Vịnh.

Chính phủ Nga thì cho biết mục đích của họ là bình ổn thị trường trong nước. Nga không phải là nước xuất khẩu lớn trên thế giới. Tuy nhiên, họ có trồng lúa và là nước cung cấp chính gạo Japonica cho các nước lân cận, như Azerbaijan và Georgia. Họ cũng bán gạo sang Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập và Jordan theo số liệu của S&P Global. Họ mua gạo chủ yếu từ Ấn Độ, Pakistan, Việt Nam và Thái Lan. Theo Bộ Kinh tế UAE, lệnh cấm tạm thời này nhằm đảm bảo nguồn cung trong nước, sau khi Ấn Độ cấm xuất khẩu gạo.

3. Những tác động từ lệnh cấm xuất khẩu gạo ở các nước

Ấn Độ là nhà xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới nên một lệnh cấm có hiệu lực ngay lập tức của nước này đã tác động mạnh tới giá gạo trên thị trường toàn cầu cũng như tâm lý của các tổ chức và quốc gia xuất nhập khẩu gạo. Các nước nhập khẩu gạo phải tranh thủ đặt hàng, dẫn đến giá thị trường bị đẩy lên cao. Hiện giá gạo đã tăng từ 10% – 15% so với trước khi có lệnh cấm. Động thái này được dự báo có thể làm trầm trọng hơn cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu hiện nay.

Ngân hàng Barclays của Anh cho biết Malaysia dường như là nước dễ bị tổn thương nhất do phụ thuộc nhiều vào gạo của Ấn Độ. Malaysia chủ yếu nhập khẩu gạo từ nước ngoài, trong đó gạo Ấn Độ chiếm phần tương đối lớn.

Theo trang tin Channel News Asia, Singapore cũng có khả năng bị ảnh hưởng do các loại gạo Ấn Độ khác không phải là gạo trắng basmati chiếm khoảng 17% lượng gạo nhập khẩu. Các nhà phân tích của Barclays cho biết Singapore đang đề nghị Ấn Độ miễn trừ nước này khỏi lệnh cấm xuất khẩu gạo.

Tuy nhiên, châu Á không phải là khu vực duy nhất bị ảnh hưởng bởi lệnh cấm xuất khẩu gạo của Ấn Độ. Theo bộ phận nghiên cứu BMI thuộc công ty nghiên cứu thị trường Fitch Solutions, các thị trường dễ bị ảnh hưởng còn có khu vực sa mạc Sahara châu Phi và khu vực Trung Đông-Bắc Phi, đặc biệt là ở Djibouti, Liberia, Qatar, Gambia và Kuwait.

Nhìn chung, sự cấm xuất khẩu gạo của một số quốc gia đã tạo ra những thách thức lớn đối với thị trường toàn cầu. Những quyết định này thường được đưa ra với những lý do đặc biệt của từng quốc gia, từ bảo vệ nhu cầu nội địa đến đảm bảo an ninh lương thực và giá trị xuất khẩu. 

Để tìm hiểu thêm về: Chi tiết bộ tờ khai hải quan gồm những gì, mời quý khách tham khảo bài viết sau!

4. Mọi người thường hỏi

Hiện nay có những quốc gia nào đang cấm xuất khẩu gạo?

Câu trả lời: Hiện nay, có một số quốc gia đã áp dụng lệnh cấm xuất khẩu gạo để bảo vệ nguồn cung nội địa. Đáng chú ý nhất là Ấn Độ, quốc gia xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới, đã cấm xuất khẩu gạo trắng không phải Basmati từ tháng 7 năm 2023 và áp đặt thuế xuất khẩu đối với gạo đồ vào tháng 8 năm 2023. Ngoài ra, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) cũng đã cấm xuất khẩu và tái xuất khẩu tất cả các loại gạo kể từ giữa tháng 7 năm 2023. Những biện pháp này đã làm giá gạo trên thị trường toàn cầu tăng cao và gây khó khăn cho nhiều quốc gia nhập khẩu​.

Tại sao Ấn Độ lại cấm xuất khẩu gạo?

Câu trả lời: Ấn Độ đã quyết định cấm xuất khẩu gạo trắng không phải Basmati từ tháng 7 năm 2023 để kiểm soát lạm phát giá thực phẩm trong nước và đảm bảo nguồn cung cho người dân. Ngoài ra, điều kiện thời tiết khắc nghiệt đã ảnh hưởng đến sản lượng gạo, khiến chính phủ phải áp dụng các biện pháp bảo vệ an ninh lương thực.

Lệnh cấm xuất khẩu gạo của Ấn Độ và UAE có ảnh hưởng gì đến thị trường toàn cầu?

Câu trả lời: Lệnh cấm xuất khẩu gạo của Ấn Độ và UAE đã đẩy giá gạo trên thị trường toàn cầu lên mức cao nhất trong hơn một thập kỷ. Những biện pháp này đã gây ra tình trạng khan hiếm gạo ở nhiều quốc gia nhập khẩu, đặc biệt là ở châu Phi và Trung Đông, và buộc các quốc gia này phải tìm kiếm các nguồn cung thay thế từ Thái Lan, Việt Nam, và các nước khác​ (USDA Foreign Agricultural Service)

UAE đã áp dụng lệnh cấm xuất khẩu gạo từ khi nào và lý do tại sao?

Câu trả lời: UAE đã áp dụng lệnh cấm xuất khẩu và tái xuất khẩu gạo từ giữa tháng 7 năm 2023. Lý do chính là để bảo đảm an ninh lương thực trong nước trong bối cảnh giá gạo trên thế giới tăng cao và nguồn cung gạo bị ảnh hưởng bởi các lệnh cấm xuất khẩu từ các quốc gia lớn như Ấn Độ​ (USDA Foreign Agricultural Service).

Hy vọng qua bài viết, chúng tôi đã giúp quý khách hàng hiểu rõ hơn về Các nước cấm xuất khẩu gạo hiện nay trên thị trường. Đừng ngần ngại hãy liên hệ với GIAYCHUNGNHAN nếu quý khách hàng có bất kỳ thắc mắc gì cần tư vấn giải quyết.